اینفوگرافیک جالبی می‌دیدم درباره هزینه تکنولوژی که چطور از گوشی‌های همراه ۴۰۰۰ دلاری در ۱۹۸۳ به آیفون ۵۰۰ دلاری امروز رسیدیم. گرچه اطلاعات این اینفوگرافیک نرم‌افزاری نبود، اما در حوزه نرم‌افزار هم شرایط مشابهی وجود دارد. ما از نرم‌افزارهایی گران قیمت با ویژگی‌های محدود، به App های iOS و Android چند دلاری رسیده‌ایم. البته هنوز در حوزه نرم‌افزارهای سازمانی، هزینه لایسنس‌های تجاری بالاست، اما برای عموم مردم، نسخه‌هایی متناسب با نیاز آن‌ها و با قیمت مناسب در دسترس است.

در ایران اما اوضاع صنعت نرم‌افزار (اگر بشود اسمش را گذاشت صنعت) متفاوت است. اگر بازار خراب کن‌ها را کنار بگذاریم، ماهیت خاص بازار نرم‌افزار ایران و همین‌طور توقعات مشتریان این بازار، میزان تاثیرپذیری قیمت‌های نرم‌افزار از تحولات ارز و طلا را مشخص می‌کند.

به طور کلی در بحران‌ها و تلاتم بازارهای جهانی، این عوامل بر قیمت نرم‌افزار تاثیرگذارند:

هزینه نیروی انسانی

مسلماً هر تغییری که به افزایش یا کاهش هزینه زندگی منجر شود، بر هزینه نیروی انسانی به عنوان مهمترین سرمایه شرکت‌های نرم‌افزاری تاثیر می‌گذارد.

هزینه‌های جاری و هزینه‌های تولیدی

در این دسته هزینه‌ها، موارد مختلفی از هزینه محل کار تا هزینه خرید تجهیزات و لوازم مورد نیاز برای تولید نرم‌افزار قرار می‌گیرند. هزینه‌هایی که در کشور ما به دلیل وابسته بودن به قیمت ارز، با نوسان قیمت‌ها به راحتی کم و زیاد می‌شوند.

هزینه لایسنس‌های تجاری

گرچه این مورد کمتر در ایران مشکل‌ساز است، اما به هر حال هزینه‌هایی که صرف لایسنس تجاری نرم‌افزارها یا سخت‌افزارهای خاص می‌شوند، بر قیمت تمام شده نرم‌افزار تاثیرگذار هستند.

هزینه پشتیبانی

مشتریان ایرانی عادت کرده‌اند (یا شاید عادتشان دادیم) که نرم‌افزار را کالایی با ضمانت مادام العمر و با خدمات پس از فروش و پشتیبانی دائم و رایگان ببینند، اما در واقعیت هزینه‌هایی که صرف پشتیبانی نرم‌افزارها می‌شود، برای شرکت‌های نرم‌افزاری مهمتر هستند چرا که در صورت تولید پکیج‌های نرم‌افزاری خوب، هزینه پشتیبانی کمتر و درآمد ناشی از قراردادهای پشتیبانی سود بیشتری برای آن‌ها دارد.

در این شرایط و علیرغم افزایش هزینه‌ها، به دلیل عدم اشراف مخاطبان صنعت نرم‌افزار بر پروسه تولید و عرضه محصولات نرم‌افزار، قیمت‌ها پیوسته ثابت می‌مانند و گاه به دلیل شرایط رقابت بازار کمتر می‌شوند!

اگر به هر دلیلی دلمان برای آن شرکت تولیدکننده نرم‌افزار خارجی که سی دی نرم‌افزارش و ده‌ها نرم‌افزار دیگر را ۱۰۰۰ تومان می‌خریم نمی‌سوزد، به فکر آن شرکت نرم‌افزاری داخلی باشیم که سکه یک میلیونی، will code for food اش خواهد کرد.

در قسمت قبل این نوشته از ویکی گفتاورد گفتم، در این نوشته درباره پرسش و پاسخ خواهم گفت.

پرسش و پاسخ دیروز

تا قبل از به وجود آمدن شبکه‌های اجتماعی اگر سوالی داشتید باید کلی اینترنت را شخم می‌زدید تا به جواب برسید، البته می‌توانستید آن سوال را در یک فروم مطرح کنید و به انتظار این بنشینید تا یک نفر که پاسخ آن سوال را می‌داند، سوال شما را ببیند و به آن پاسخ بدهد. درباره ایرادات فروم‌های سنتی این و این را بخوانید.

پرسش و پاسخ امروز

با به وجود آمدن شبکه‌های اجتماعی و ایجاد حلقه‌های دوستی، حالا می‌توانید پرسش‌هایتان را به راحتی در فیس بوک یا توییتر یا حتی گوگل ریدر بپرسید و بسته به تعداد دوستان/فالو کنندگان در کمتر از چند دقیقه/ساعت پاسخ‌هایی دریافت کنید.

پرسش و پاسخ فردا

حالا شبکه‌های اجتماعی مخصوص پرسش و پاسخ هم به وجود آمدند، این شبکه‌ها دو هدف کلی دارند:

اول: ایجاد یک جامعه (commnuity) از افراد که می‌توانند همزمان نقش پرسشگر و پاسخ دهنده داشته باشند.

دوم: هدفمند و مجتمع کردن پرسش و پاسخ‌ها و در نتیجه بهتر دیده شدن محتوا در سطح وب

البته این شبکه‌ها البته مزایای دیگری هم دارند، یکی از این شبکه‌ها، StackExchange است که مجموعه‌ای از سایت‌های پرسش و پاسخ در زمینه‌های مختلف را شامل می‌شود. قبلاً‌ درباره سایت Stackoverflow‌ نوشته‌ام.

چرا باید به شبکه‌های پرسش و پاسخ اهمیت بدهیم؟

یک پرسش معمولاً پرسش یک شخص نیست و افراد زیادی ممکن است با همان مساله و همان پرسش روبرو شده باشند، اگر جایی باشد که این پرسش‌ها را در قالب مناسبی طبقه‌بندی کرده باشد و پاسخ‌های خوب را نیز مشخص کرده باشد، مسلماً بهتر از گوگل کردن می‌تواند مفید باشد.

سایت‌های پرسش و پاسخ کارشان همین است و بر مبنای همه چیز را همگان دانند کار می‌کنند. این سایت‌ها محیطی را فراهم می‌کنند که کاربران بتوانند در تولید محتوا در قالب پرسش و پاسخ مشارکت داشته باشند، کیفیت مطالب نیز توسط خود کاربران سنجیده می‌شود و بهبود می‌یابد.

پرسش و پاسخ در وب فارسی

سایت داناترین نخستین سایت وب ۲ فارسی است که با این رویکرد ایجاد شده است، داناترین در حال حاضر میزبان نزدیک به ۲۵۰۰ پرسش مرتبط با فناوری اطلاعات است.

کاربران در داناترین می‌توانند ضمن پرسش و پاسخ، به محتوای سایت رای بدهند، اینطوری اگر می‌خواهید بدانید که چطور اوبونتو رو بدون آسیب دیدن ویندوز پاک کنید، خیلی راحت پرسش و بهترین پاسخ‌‌ها رو در یک صفحه مشاهده می‌کنید.

دفعه بعدی که سوالی در حوزه فناوری اطلاعات داشتید شاید بهتر باشد در داناترین بپرسید، جایی که پرسش‌ها دیده می‌شوند و پاسخ می‌گیرند.

اول. کوین رز خالق digg، یک وب شو جدید راه انداخته به نام Foundation که تا به حال دو اپیزود از آن پخش شده است. در این وب شو، کوین هر دفعه به سراغ یک کارآفرین می‌رود و از او درباره کارش، مشکلاتش، نگاهش نسبت به کارآفرینی در اینترنت و بالاخره نصایحی برای کارآفرینان جوان می‌پرسد.

چیزی که بررسی چندین و چند استارتاپ امریکایی، از نحوه ایده پردازی تا اجرا و گسترش و مدیریت رشد برایم جلب توجه کرد این بود که همه این‌ها جوان هستند، اغلب جوان‌هایی که نه از پول و سرمایه چندانی برخوردارند و در مواردی نه حتی سواد فنی چندانی دارند، ولی ایده‌هایی دارند که با بهره گرفتن از سرمایه گذاری کسانی که حاضرند ریسک کنند توانستد وب سایت‌های موفق و سرویس‌های بسیار خوبی ایجاد کنند.

دوم. می‌شود به اینترنت یک طور دیگر هم نگاه کرد: بستری برای کارآفرینی.

اینترنت فقط آن وب نوشتاری و تصاویر و ویدئوهای خبری و سرگرم کننده نیست، جایی برای بیزینس هم هست.
یک لحظه فکر کنید در همین کشور خودمان بخواهیم یک کسب و کار بین المللی راه اندازی کنیم، به چقدر سرمایه و نیروی انسانی و هماهنگی برای راه اندازی حتی یک دفتر در خارج از ایران نیاز داریم.این‌ها همه چیزهایی است که در اینترنت با کمترین هزینه قابل دسترس است، یعنی شما می‌توانید دامنه تجارتتان را خیلی سریع به همه دنیا (دقیقاً هر جا که اینترنت در دسترس است) گسترش بدهید. این یکی از مزایای کارآفرینی در عرصه اینترنت است. در این باره حرف بزنیم.

پ.ن: کمتر نوشتنم به خاطر وقت کم نیست، به خاطر کم حوصله و بی انگیزه شدن است. راستی کسی سراغ دارید که بتواند دستی به سر و روی این وبلاگ بکشد؟

مدتی پیش ایده‌ای داشتم برای راه اندازی یک سایت اجتماعی برای امتیازدهی به مکان‌ها با استفاده از نقشه گوگل. روش کار اینطور سایت‌ها این است که شما محل‌هایی که به آن‌ها می‌روید یا تازه کشف کرده‌اید، مثلاً یک رستوران، یک موزه یا هر نوع مکان دیگر را به سایت وارد می‌کنید (نمونه‌های خارجی برنامه‌های موبایل برای آیفون و آندروید دارند که با کمک GPS گوشی این کار انجام می‌شود) و دیگران می‌توانند به آن مکان رأی بدهند. اینطوری مکان‌هایی محبوب و داغ مشخص می‌شود.
این کار البته این حسن را هم دارد که اگر از برنامه‌های موبایلی استفاده کنید می‌توانید ببینید مثلاً بهترین کافه در نزدیکی محلی که الان در آن حضور دارید کجاست. می‌توانید قرارهای اینترنتی را ست کنید و موقعیت دوستانتان را روی نقشه ببینید و …

همه این ایده‌ها به واسطه سرویس Google Maps قابل انجام هست، اما یکی از اصولی که باید در راه اندازی سرویس‌های اینترنتی رعایت کرد این است که هیچگاه نباید یک چرخ را دوباره اختراع کنید به خصوص اگر مخترع آن چرخ شرکتی مثل گوگل باشد. البته اگر چرخی اختراع می‌کنید که بهتر از چرخ گوگل هست اشکالی نداره

این همه مقدمه گفتم که بگم گوگل سرویسی رو راه انداخته به نام HotPot که می‌تونید به مکان‌ها توی این سرویس رأی بدید. این سرویس اپلیکشن آندروید هم داره.

این سرویس به کاربران این امکان رو میده تا به مکان‌های مختلف رأی بدهند و این مکان‌ها رو با دوستانشان به اشتراک بگذارند. همچنین سرویس این قابلیت رو داره تا به شما مکان‌های خوب و مکان‌هایی که دوستان شما به آن‌ها رأی دادند و نقدشان کردند رو پیشنهاد بده.

وارد شدن رسمی گوگل به این حوزه، خبر بدی برای سایت‌ها و برنامه‌های اشتراک گذاری موقعیت است. درباره گوگل و خطری که وارد شدن این کمپانی بزرگ برای کسب و کارهای کوچک می‌تونه داشته باشه در یک نوشته دیگه با هم صحبت خواهیم کرد.

هیجان کاربران در این روزهای نخست معرفی داناترین، منو به یاد روزهای اول بالاترین می‌اندازه، به یاد اینکه داشتن یک سایت برای کاربران ایرانی چقدر سخت هست، باید حواست به هزار و یک پارامتر باشه تا بتونی ادامه بدی. وقتی اولین بار از ایده داناترین گفتم، نظرم این بود که می‌تونه بزرگترین کار گروهی آی تی ایران باشه.

امروز فرصت مشارکت در این کار گروهی برای همه مهیاست و من می‌خوام از علیرضا مجیدی، میلاد احرامپوش، صادق جم، حامد صفا، جادی و دیگر وبلاگ‌نویس‌های خوب و موفق بخوام در معرفی داناترین و تدوین استراتژی برای معرفی داناترین در وبلاگستان کمکم کنند. از پرهام باغستانی و نیما عربی بخوام که با تکیه به تجربه‌شون در طراحی رابط کاربری به بهتر شدن ظاهر سایت کمک کنند. از امین گرجی که در ببینیم مطالب بسیار خوبی درباره social media و ایجاد سایت‌های موفق نوشته بخوام در تکمیل نقشه راه داناترین مشارکت کنه. از شایان شلیله که چند سال هست سرد و گرم سایت داری در وب فارسی رو  چشیده بخوام که در راهبری و ایجاد ساختارهای اطلاع رسانی و مدیریت سایت از تجربه‌اش بگه. از مهدی تقی زاده، کیوان نیری، محمدرضا محمدعلی، رضا معلمی، اگزا، آی تی لاین، ایمان نعمتی و همه دیگرانی که در طول نسخه بتا خصوصی همراه داناترین بودند بخوام پیشنهاد بدهند برای بهتر شدن سایت، کمک بکنند برای آشنا کردن کاربران تازه داناترین با امکانات و قوانین سایت.

اگر همه رو بخوام با ذکر نام دعوت کنم با فهرست طولانی روبرو می‌شیم پس خلاصه می‌کنم: امروز این فرصت برای همه فعالین آی تی فراهمه تا در کنار هم به رشد و ارتقاء یک سایت وب ۲ فارسی کمک کنند.

این فرصت برای کاربران هم فراهمه تا با معرفی داناترین در شبکه‌های اجتماعی به افزایش محتوای مفید و  آشنایی دیگران با مزایای این سایت برای وب فارسی کمک کنند.

بزن بریم به سرعت برق و باد

نه! صبر کنید، اشتباه نکنید. قرار نیست یک شبه هم ظاهر داناترین رو درست کنیم، هم ازش پول دربیاریم و هم فرهنگ کاربران رو اصلاح کنیم!

اگر امروز داناترین اینجاست نتیجه زحمت و تلاش چند ماهه‌ای همه دوستانی است که همراه داناترین بودند در نسخه بتا خصوصی، وقتی داناترین روزهای اول رو با داناترین امروز مقایسه می‌کنم، وقتی می‌بینم که کاربران چطور در تگ گذاری و اصلاح عناوین و گزارش تخلفات کوشا هستند، امیدوار میشم که مسیر درستی رو انتخاب کردیم. که بالاخره می‌تونیم ادعا کنیم که داریم مثل تیم کار می‌کنیم. حتماً در این راه موانع و مشکلات و کم تجربگی دردسرساز هستند ولی مطمئنم با کمک هم می‌تونیم از پسش بربیاییم.

چطور کمک کنم؟

می‌خواهید داناترین رو معرفی کنید و دنبال اطلاعات هستید؟ اگر در همین وبلاگ و در صفحات درباره، پرسش‌های متداول و راهنمای داناترین چیزی پیدا نکردید، از طریق صفحه تماس داناترین بخواهید تا برای شما اطلاعات مورد نظرتون رو ارسال کنیم.

پیشنهاد و ایده‌ای دارید، می‌تونید در داناترین در سمت چپ صفحات روی Leave feedback کلیک کنید و ایده‌تون رو بنویسید تا دیگران بهش رای بدن و در برنامه اجرایی قرار بگیره.

از طریق لینک‌های سایدبار می‌تونید منو در شبکه‌های اجتماعی مختلف پیدا کنید و اونجا درباره داناترین حرف بزنیم. صحبت خصوصی‌تری دارید؟ ایمیل من هست hameds در جیمیل.

چند ماه پیش از فرصتی برای آی تی ایران گفتم: ساخت یک جامعه آنلاین برای پرسش و پاسخ بر مبنای پلتفرم StackExchange * و از شما خواستم به بزرگترین تلاش جمعی آی تی ایران کمک کنید، استقبال شما کمک کرد تا بتوانیم رشد خوبی در روال پذیرش داشته باشیم ولی مسائلی پیش اومد و اون کار متوقف شد. با پیشنهاد تعدادی از علاقمندان یک سایت clone رو به صورت مستقل ایجاد کردیم، امروز افتخار دارم که شما رو به حضور در نسخه آزمایشی عمومی این سایت دعوت کنم.

داناترین اینجاست

بعد از چند ماه تست خصوصی بتا به کمک دوستان خوبم حالا داناترین اینجاست، نخستین سرویس وب ۲ فارسی برای پرسش و پاسخ، در http://www.danatarin.com آماده برای تست بتا عمومی. در این مرحله عضویت و پرسش و پاسخ کمک می‌کنه تا به milestone بعدی برسیم.

قدم اول: عضو شوید

خیلی ساده و سریع و با امنیت بالا به کمک فناوری OpenID‌ در سایت عضو بشید، ویدئوی زیر روش این کار رو نشون میده. اگر بعد از عضویت در ورود از طریق OpenID مشکلی داشتید می‌توانید از طریق درخواست ورود موقت به سایت وارد بشوید و مساله رو حل کنید. این ویدئو نحوه ورود موقت رو نشون میده.

قدم دوم: بپرسید و پاسخ بدهید

بعد از عضویت و ورود به سایت، به راحتی می‌توانید سوال بپرسید. به یاد داشته باشید که پرسش‌ها باید در چارچوب موضوع سایت (فناوری اطلاعات) باشند. دیگران می‌توانند به پرسش شما پاسخ بدهند. این ویدئو نحوه ارسال پرسش جدید رو نشون میده.

قدم سوم: به پرسش‌ها و پاسخ‌ها و نظرات خوب را رای بدهید

با رای دادن به پرسش‌ها می‌توانید پرسش‌های خوب را مشخص کنید، در هر پرسش با رای دادن به پاسخ‌ها می‌توانید پاسخ‌های خوب را انتخاب کنید. همچنین شخصی که سوال پرسیده می‌تونه بهترین جواب رو برای سوال خودش انتخاب کنه، این طوری وقتی یک نفر دیگه پرسش رو می‌بینه به راحتی می‌تونه بهترین جواب‌های ممکن پرسش رو در همون نگاه اول پیدا کنه.

با فعالیت و مشارکت در داناترین، به شما امتیاز و مدال داده میشه، وقتی که امتیازتون به حد مشخصی برسه بعضی قابلیت‌های سرویس برای شما به صورت خودکار unlock می‌شوند، مثلاً می‌توانید مدیر شوید! توضیح بیشتر رو در نوشته‌های دیگه‌ خواهم گفت.

قدم چهارم: معرفی کنید

 داناترین برای اینکه بتونه به حداکثر توانایی خودش در تولید و ارائه محتوای مفید در قالب پرسش و پاسخ برسه به معرفی احتیاج داره، می‌تونید در وبلاگ‌ها، سایت‌های اطلاع رسانی ، شبکه‌های اجتماعی از داناترین حرف بزنید، از تجربه خودتون در داناترین بگید، از کمبودها و ایده‌هایی که برای بهتر شدن کار دارید.

من فکر می‌کنم فایده داناترین و سرویس‌های مشابه پرسش و پاسخ برای وب فارسی اون قدر هست که بخواهیم در معرفی‌اش وقت بگذاریم و سهمی داشته باشیم.

صفحه فیس بوک و کانال ویدئویی داناترین

ویدئوهای معرفی داناترین رو می‌تونید در کانال ویدئویی داناترین یا در صفحه فیس بوک داناترین پیدا کنید. صفحه فیس بوک همچنین اخبار داناترین رو هم تا حدی پوشش میده، می‌توانید با هوادار شدن در صفحه فیس بوک داناترین و share کردن ویدئوها و اخبار داناترین به معرفی این سایت کمک کنید.

پیشنهادات شما

منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم، در سایت اگر روی Leave Feedback که در سمت چپ صفحه قرار داره کلیک کنید یک پنجره باز میشه که در اون می‌تونید نظرات و پیشنهادات خودتون رو بنویسید یا از طریق صفحه تماس داناترین مستقیماً اونها رو ارسال کنید.

* سایت StackExchange روال پذیرشش رو ادامه داد و الان برای سایتهای در موضوعاتی از ریاضی و دوچرخه سواری گرفته تا الکترونیک و آندروئید سایت‌های زیرمجموعه ایجاد شده. لیست این سایت‌ها رو در این آدرس می‌توانید ببینید.

قبلاً وقتی درباره رویدادنگار صحبت می‌کردم از یکی از مسائلی که هر روز باهاش روبرو بودم گفتم:

یکی از مسائلی که همیشه و به خصوص در این چند سال اخیر با آن روبرو بودم، فراموشی بعضی از کارها/قول و قرارهای روزانه بود. برای حل این مساله راه‌های مختلفی را امتحان کردم. از To Do های کامپیوتری تا ایمیل‌های یادآوری به خودم و نوشتن در دفترچه یادداشت. جالب بود که گاهی چک کردن این یادآورها را هم فراموش می‌کردم!

تا حالا به این فکر کردید که با استفاده از تقویم‌های دیجیتال تا چه اندازه می‌تونید کارهاتون رو منظم کنید و از فراموش شدن قرارها و کارهایی که باید انجام بدید جلوگیری کنید. اگر شما هم مثل من با فراموشی کارها و قول و قرارهاتون روبرو هستید شاید تقویم‌های دیجیتال بتوانند کمک کنند. به خصوص که امروزه با کامپیوتر و موبایل و اینترنت بیشتر از سررسیدها سر و کار داریم.

تقویم دسکتاپ

خب من از Outlook مایکروسافت استفاده می‌کنم که نرم‌افزار خوب و کاملی هست. برای اینکه تقویم شمسی رو در Outlook‌ داشته باشید می‌تونید از نرم افزار پرنیان که رایگان هست استفاده کنید. این نرم‌افزار هم برای نسخه ۲۰۰۷ و هم برای نسخه ۲۰۱۰ کار می‌کنه.

تقویم موبایل

همه گوشی‌های امروزی تقویم و امکان ست کردن رویدادها و قرارها و کارها رو دارند. حتی گوشی‌های قدیمی هم چنین امکاناتی رو داشتند!  اگر نگران فارسی بودن تقویم هستید می‌تونید به کمک برنامه جاوایی کوچکی که نوشتم به تقویم گوشی‌تون رویدادهایی با تاریخ شمسی اضافه کنید یا از برنامه نگار که قبلاً معرفی کردم استفاده کنید.

تقویم آنلاین

تقویم گوگل انتخاب و پیشنهاد من هست. ساده و سریع مثل همه محصولات وبی دیگه گوگل، می‌تونید قرارها و رویدادها رو مشخص کنید و براشون reminder ایمیلی هم ست کنید. برای استفاده از تقویم شمسی هم می‌تونید پاسخ‌های سوالی درباره نحوه اضافه کردن تقویم شمسی به Google Calendar رو در داناترین بخونید.

هماهنگ سازی اطلاعات تقویم‌های دیجیتال

اغلب گوشی‌های تلفن همراه نرم‌افزارهایی دارند که به کمک اون‌ها می‌توانید کار Sync بین تقویم گوشی و تقویم دسکتاپ (مثل Outlook) رو انجام بدید. گوگل یک برنامه کوچک ارائه داده که می‌تونه اطلاعات Outlook رو با Google Calendar هماهنگ کنه، توضیحات بیشتر رو اینجا می‌تونید ببینید.
نتیجه: توی Outlook تقویم شمسی دارید، آخر هر هفته برنامه‌های هفته بعدتون رو وارد کنید، بعد به کمک نرم‌افزارهای لازم اطلاعات رو بین تقویم موبایل و تقویم آنلاینتون sync کنید. Reminder های لازم رو هم که ست کرده باشید امکان نداره کاری یا قراری رو فراموش کنید. هر زمان هم که در یکی از این تقویم‌ها رویدادی رو وارد می‌کنید به راحتی می‌تونید اطلاعات رو خیلی ساده و سریع sync کنید.

پ.ن: نسخه آزمایشی داناترین مدتی هست راه افتاده، درباره‌اش خواهم نوشت.

نوشته قبلی‌ام درباره تولید محتوا در وبلاگستان واکنش‌های مختلفی داشت. در اون نوشته گفتم:

وبلاگ‌های مینیمال یا وبلاگ‌نویس‌های مینیمال ذاتاً بد نیستند اما ذائقه مصرف کنندگان محتوای فارسی رو به شکل بدی تغییر دادند، درست مثل فست فودها.

خب بیایید کمی درباره فست فودهای وبلاگستان حرف بزنیم. اما قبل از شروع اشاره کوتاهی داشته باشم به توزیع محتوا در وبلاگستان که در کوتاه مدت می‌تونه تاثیر مثبتی در رشد تولید محتوا داشته باشه.

چند سال قبل، وقتی هنوز سایت‌های به اشتراک گذاری لینک و مفاهیم مثل like و share وجود نداشتند، وبلاگ‌ها از طریق تشکیل حلقه‌های وبلاگی و لینک دادن به هم به دیده شدن و خوانده شدن هم کمک می‌کردند. اون زمان هنوز تعداد وبلاگ‌ها خیلی زیاد نبود. وقتی تعداد وبلاگ‌ها زیاد شد، تعداد محتوای ایجاد شده در روز هم زیاد شد. بعد شروع کردیم به مشترک شدن feed وبلاگ‌ها. اینکه می‌خواستیم هیچ مطلبی رو از دست ندیم نتیجه عکس داد و منجر به سطحی خوانی مطالب شد! در حالی که ما هر روز باید تعداد زیادی مطلب rss ای رو مرور می‌کردیم و دنبال راهی بودیم که بهترین‌هاش رو یک جا ببینیم، سایت‌های اشتراک گذاری لینک مثل بالاترین ظهور کردند. گرچه چند سایت مشابه بالاترین به وجود آمدند اما واقعیت این است که هیچ کدام  به موقعیت و گستردگی کاربری و کاربردی بالاترین نرسیدند.

یک مقایسه ساده

یک پزشک و مملکته داریم، هر دو وبلاگ‌های مشهوری هستند. نگاهی داشته باشیم به وضعیت توزیع محتوای این دو وبلاگ. برای بعضی از آمارهای اینجا از لایک خور استفاده کردم. یک پزشک اخیراً ۵ ساله شده، در این ۵ سال بیش از ۲۱۰۰ مطلب در یک پزشک منتشر شده، مملکته تقریباً ۶۰۰ مطلب دارد. مجموع کلمات تمام ۶۰۰ مطلب نوشته شده در مملکته شاید به اندازه چند تا پست یک پزشک هم نباشد اما همین ۶۰۰ مطلب در طول کمتر از یک سال بیش از ۱۱۵ هزار لایک خورده اند، یک پزشک اما برای بیش از ۲۰۰۰ نوشته‌ای که در طول ۵ سال نوشته است کمی بیش از ۳۱ هزار لایک داشته (البته در طول مدت شمارش لایک توسط لایک خور). در خصوص Share هم گمان می‌کنم اوضاع به همین ترتیب باشد.

جدول قو لایک خور که نمایش دهنده نسبت لایک به پست است به تنهایی گویاست: یک پزشک در رده ۲۵ ام قرار دارد، خودتان می‌توانید بررسی کنید که از ۲۴ وبلاگ اول این جدول چند تا در سبک مینیمال هستند.

نتیجه؟ مینیمال یک خطی که برای خواندن و فهمیدنش به وقت و انرژی و مغز زیادی نیاز نیست، مشتری بیشتری نسبت به نوشته طولانی مثل این دارد.

راه حل چیست؟

سلمان در نوشته‌ای به درستی از غول‌ها و بچه غول‌ها یاد کرده، برای حمایت از بچه‌های Old School باید به سراغ سایت‌های اشتراک لینک رفت. در واقع چیزی که به تولید محتوا کمک زیادی می‌کند توزیع مناسب محتوای خوب است. فکر می‌کنید وبلاگ‌نویسی که برای هر نوشته‌اش زمان زیادی صرف می‌کند اما بازدید کننده و بازخورد مناسب دریافت نمی‌کند تا چه زمانی می‌تواند به تولید محتوا به این شکل ادامه دهد؟ 

این روزها سایت دیگ نسخه جدیدی را معرفی کرده است. یکی از ویژگی‌های این نسخه جدید My News است، جایی که کاربران دیگ می‌توانند مشترک منابع خبری مختلف (اعم از سایت‌های خبری، وبلاگ‌ها و حتی اشخاص) شوند و یک view‌ سفارشی از محتوای مورد علاقه خود داشته باشند. تصور کنید یک وبلاگ ساده که تازه هم کارش را شروع کرده و مطالب خوبی دارد چقدر سریع می‌تواند در این فضا شناخته شود. به نظرم وقت آن رسیده که به شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های اشتراک لینک با دیدی فراتر از دید سرگرمی یا مسائل سیاسی نگاه کنیم.

دوباره حلقه‌های وبلاگی (نه با دید مافیایی) ایجاد کنیم و تولید کننده‌های محتوای خوب را به هر شکلی که می‌توانیم حمایت کنیم، سایت‌های اشتراک لینک با ایده‌های جدید ایجاد کنیم. این تنها راه برای احیاء قلب نیمه جان وبلاگستان است.

مدتی است درگوشه و کنار وبلاگستان، نوشته‌هایی درباره سایت البسکو می‌بینیم که واکنش‌های مختلفی هم داشته. در این نوشته سعی می‌کنم کمی درباره این سایت و تاثیری که می‌تونه بر فضای آی تی و تجارت الکترونیک داشته باشه صحبت کنم.

فروشگاه الکترونیک در ایران: سراب یا واقعیت؟

چند سال پیش که روش ارسال از طریق پست و پرداخت غیرآنلاین ایجاد شد، خیلی سریع فضای وب پر شد از فروشگاه‌های الکترونیک. اغلب این فروشگاه‌ها مختص یک رده محصول (مثلاً کتاب، سی دی یا لوازم کامپیوتر) بودند. بعضی از اون‌ها موفق شدند بازار خودشون رو پیدا کنند و کسب و کاری بر مبنای فروش آنلاین داشته باشند اما بیشتر این فروشگاه‌ها که قارچ گونه رشد کرده بودند بعد از مدتی دیگه کارشون رو ادامه نمی‌دادند.

شاید یکی از مزایایی که خیلی‌ها رو به فکر استفاده از فروش آنلاین انداخته (به خصوص در حوزه‌هایی مثل فروش نرم‌افزار و بازی) کاهش هزینه‌ها و سهولت فروش به صورت آنلاین و مواردی مثل عدم پرداخت مالیات بوده، به هر حال هرچند هنوز این حوزه برای خیلی‌ها جذاب مونده ولی در عمل تعداد کسانی که در کسب و کار فروش آنلاین موفق بودند تغییری نکرده است. اما با ورود سایت‌هایی مثل البسکو، اتفاقات مثبتی رو پیش بینی می‌کنم که در ادامه توضیح خواهم داد.

البسکو: مرکز خرید اینترنتی

خب در نگاه اول، البسکو یک فروشگاه الکترونیک ساده هست، اما واقعیت اینه که البسکو جزء معدود مراکز خرید اینترنتی در وب فارسی است. البسکو رو میشه آغاز یک راه طولانی در این حوزه دونست. در ایران ما سایت‌هایی نظیر آمازون نداریم که کالاهای مختلف رو به کمک یک شبکه وسیع عرضه کنند و در عین حال خدمات و پشتیبانی مناسب هم ارائه بدهند. البسکو شروعی هست برای مراکز خرید اینترنتی نوین در ایران.

اجازه بدید مثالی بزنم تا این تفاوت رو بهتر حس کنید. در شهرهای بزرگ، خرید همیشه یکی از معضلات بوده، مثلاً برای خرید لباس باید به بخشی از شهر رفت، برای خرید لوازم منزل یا لوازم الکترونیک به بخش دیگری از شهر. اگر ترافیک، هزینه رفت و آمد و زمان رو در نظر بگیریم می‌بینیم که خرید در شهرهای بزرگ تبدیل به یک فاجعه می شه! در چنین شرایطی مراکز خرید چند طبقه که در طبقات مختلفشون کالاها و خدمات مختلف رو ارائه می‌دهند با استقبال روبرو میشه، البسکو هم چنین ایده‌ای رو در فضای مجازی پیاده کرده. اینکه شما در این فروشگاه لوازم خانه، کتاب، پوشاک، لوازم الکترونیک، گل و هدیه می‌تونید بخرید و حوزه کاری سایت منحصر به فروش یک نوع کالا/خدمات خاصی نیست آغاز راه مراکز خرید اینترنتی است: جایی که می‌تونید آنچه که نیاز دارید رو آنلاین تهیه کنید.

در این بازارهای بزرگ (چه مجازی و چه حقیقی)، صرف ارائه کالا باعث جذب مشتری نمی‌شه. مثلاً امکان مرجوع کردن یا تعویض کالای خریداری شده رو در نظر بگیرید. وقتی یک بازار رقابتی وجود داشته باشه، فعالین بازار علاوه بر فاکتورهای مثل کاهش هزینه‌ها و افزایش کیفیت سعی می‌کنند با ارائه خدماتی مثل امکان تعویض کالا، سهم بیشتری از بازار رو کسب کنند. در فروش آنلاین هم چنین مساله‌ای وجود داره. البسکو با ارائه این خدمات در واقع به مشتریانش کمک می‌کنه تا اگر از کالای خریداری شده راضی نبودند به سادگی با تکمیل و ارسال یک فرم، اون کالا رو مرجوع یا تعویض کنند.

در البسکو امکان ارسال از طریق پیک و پست پیشتاز و DHL وجود داره که اغلب فروشگاه‌ها می‌توانند چنین خدماتی را ارائه بدند اما البسکو برای خریدهای بیشتر از ۳۰ هزار تومان هزینه ارسال دریافت نمی‌کنه.

امنیت خرید، به خصوص در خرید آنلاین، از دیگر عوامل موفق بودن یک تجربه خرید آنلاین هست که البسکو با استفاده از گواهی دیجیتالی اون رو تضمین کرده. کار با سایت و خرید از اون هم بسیار ساده و سریع هست.

تبلیغات در وبلاگستان و فرهنگ سازی برای نقد

اینکه نوشته‌هایی در جهت تبلیغ یک سایت/کالا/سرویس نوشته شود به خودی خود بد نیست، اتفاقاً به نظر من هوشمندی صاحب سایت/کالا/سرویس را می‌رساند که برای معرفی آنچه که دارد از توان وبلاگستان بهره بگیرد. اما باید به نظرم این گونه نوشته‌ها بیشتر به سمت review پیش برود تا اینکه صرفاً تبلیغ محض باشد. مقایسه انجام شود، نکات قوت و ضعف منصفانه بیان شود، از تجربیات شخصی حرف زده بشود. در چنین فضایی است که همه برنده می‌شوند: هم کسی که محصولی برای ارائه دارد، هم کسی که review می‌نویسد و هم کاربری که می‌خواهد انتخاب کند.

البسکو علاوه بر اینکه در بحث مراکز خرید پیشتاز بوده، به خاطر نوع نگاه مثبتی که به تبلیغات در اینترنت داشته است به نظر من شایسته تقدیر است. حمایت از وبلاگ‌نویسان و جشنواره وب ایران نمونه‌ای از اعتقاد به تاثیرگذاری اینترنت است. در این مورد در نوشته‌ای دیگر صحبت خواهیم کرد.

خلاصه ماجرا:

خوب: بچه‌های Old School، کسانی که وقت می‌گذارند تا یک مطلب خوب رو آماده کنند، همیشه مطالبشون original نیست، اما حتی در مطالب ترجمه‌ای یا گردآوری شده از منابع مختلف هم، امانتدار و در عین حال دقیق و خلاق هستند. کار ارزشمند این گروه تولید محتوای ماندگار برای وب فارسی هست.

بد: بچه‌های New School: مینیمال نویس‌ها. وبلاگ‌های مینیمال یا وبلاگ‌نویس‌های مینیمال ذاتاً بد نیستند اما ذائقه مصرف کنندگان محتوای فارسی رو به شکل بدی تغییر دادند، درست مثل فست فودها.

زشت: دار و دسته‌های وبلاگی: همه کسانی که به نوعی ترافیک وبلاگستان رو به هر شکلی از جایی که باید باشه به جایی که نباید باشه هدایت می‌کنند. مثل سایت‌های اسپم یا وبلاگ‌های کپی کار که باعث می‌شوند انگیزه کار و تولید محتوا در فضای وب فارسی برای کسانی که زحمت می‌کشند ولی دیده/خوانده نمی‌شوند کم بشه.

اما اصل ماجرا:

این روزها به خاطر مشغله کاری کمتر فرصت نوشتن پیدا می‌کنم، اما خوندن نوشته ژانرهای بلاگ نویسی ما باعث شد کمی وقت بگذارم و درباره یک موضوع مهم که مدت‌هاست می‌خوام در موردش صحبت کنم بنویسم: تولید محتوا.

قبل از صحبت درباره تولید محتوا اجازه بدید کمی درباره تاریخچه وبلاگ‌ها صحبت کنم.

اولین نسل وبلاگ‌نویس‌های ایرانی کسانی مثل سلمان جریری، حسین درخشان، صنم دولتشاهی (خورشید خانوم) و … به معنای واقعی تولیدکننده محتوا برای وبلاگستان فارسی بودند. اون زمان (تقریباً ۹ سال پیش) تعداد وبلاگ‌های فارسی کم بود و به دلیل نبود سرویس‌دهنده وبلاگ فارسی و دانش کم، بیشتر کاربران اینترنت ترجیح می‌داند مطالب خوب وبلاگ‌های نسل اول رو بخونن تا اینکه خودشون وبلاگ داشته باشند. راهنمای ساخت وبلاگ که حسین درخشان در وبلاگ خودش قرار داد و در چند روزنامه و مجله چاپ کرد و همینطور ظهور پرشین بلاگ و بعدها بلاگفا و ده‌ها سرویس‌دهنده ریز و درشت دیگه منجر به رشد انفجاری تعداد وبلاگ‌ها شد به طوری که لااقل از نظر کمی ایران رو در لیست کشورهای با بیشترین تعداد وبلاگ‌نویس قرار داد.

نسل دوم وبلاگ‌نویس‌ها که از سرویس‌دهنده‌های رایگان شروع کردند و بعضی از آن‌ها در سایت‌های شخصی ادامه دادند در واقع پرچم تولید محتوا رو از نسل اول گرفته بودند. امروز تعداد بسیار اندکی از وبلاگ‌نویسان نسل اول و دوم هنوز در حال وبلاگ‌نویسی هستند. نسل دوم هم علاوه بر تولید محتوا، توی وبلاگ‌هاشون چیزی داشتند به اسم لینک‌دونی (جد سایت‌هایی نظیر del.icio.us) که توی اون لینک‌های خوبی که در سایت‌ها و وبلاگ‌های دیگه پیدا می‌کردند رو قرار می‌دادند. این اولین جرقه‌های به اشتراک گذاری محتوا بود، زمانی که هنوز به اشتراک گذاری محتوا در گودر و فیس بوک و این‌ها مطرح نبود.

چند سالی است که در غیاب اغلب افراد مهم نسل اول و دوم وبلاگ‌نویسان، نسل سومی در حال کار بر تولید محتوا در وبلاگستان فارسی است. نسلی که یاد گرفته Share کنه، Like بزنه ولی علاقه‌ای به تولید محتوا نداره! نسلی که حتی علاقه‌ای به مصرف محتوا هم نداره به خصوص اگر اون محتوا (مثل همین نوشته) بلند باشه. این چیزی هست که قبلاً درباره زمینه بروزش در قالب آسیب‌های وب ۲ ای کمی صحبت کردم اینجا و اینجا و اینجا. علاوه بر مواردی که اشاره کردم، این نسل کاربرد شبکه‌های اجتماعی رو هم بر اساس سلیقه خودش تعریف می‌کنه. در این رابطه خوندن گودر با طعم ایرانی، صفحه نیازمندی‌های ملت خالی از لطف نیست.

در چنین شرایطی با اضافه کردن فیلترینگ نه تنها نمیشه امیدی به رشد تولید محتوا در فضای وب فارسی داشت، بلکه باید شاهد افت کیفی و کمی محتوای فارسی وب باشیم.این مقدمات رو داشته باشید تا برسیم به صحبت درباره راه حل‌های تولید محتوا به خصوص در زمینه مورد علاقه‌ام یعنی فناوری اطلاعات.

ادامه دارد…

قبلاً در نوشته‌ای درباره محاسبات ابری گفته بودم:

شما برای اینکه از وسایل و تجهیزات برقی در خانه یا محل کارتان استفاده کنید لازم نیست یک ژنراتور یا کارخانه برق در خانه‌تان داشته باشید، بلکه به ازای هزینه مشخصی برق را اجاره می‌کنید. حالا اگر مصارف برقی شما بیشتر و متفاوت‌‌تر باشند مثلاً‌ می‌روید و از خدمات برق صنعتی استفاده می‌کنید.

در محاسبات ابری هم شرکت‌ها و سازمان‌ها و افراد دیگر برای نرم‌افزار، سخت‌افزار یا شبکه پولی پرداخت نمی‌کنند، بلکه توان محاسباتی و سرویس‌های نرم‌افزاری مورد نیازشان را خریداری می‌کنند. این ایده در واقع صرفه‌جویی بزرگ و بهره‌وری زیادی در منابع IT  را به همراه خواهد داشت.

حالا که قرار است پردازش برنامه‌های کامپیوتری روی اینترنت باشد چرا برنامه‌نویسی روی اینترنت نباشد؟ خب این ایده ما رو به IDE های آنلاین می‌رسونه: سایت‌هایی که می‌توانید به کمکشون آنلاین برنامه نویسی کنید، برنامه‌هاتون رو کامپایل و دیباگ و تست کنید و بالاخره اون‌ها رو برای اجرا با دیگران به اشتراک بگذارید.

یکی از سایت‌های جالبی که توی این حوزه بهش برخورد کردم سایت CodeRun هستش. به کمک این سایت می‌توانید پروژه‌هایی با زبان‌های  C#.NET‌ و PHP و JavaScript ایجاد کنید. محیط سایت بسیار شبیه محیط IDE های برنامه‌نویسی نظیر Visual Studio هستش و شما امکان watch کردن متغیرها و دیباگ رو هم دارید، ساختار Solution و Project ها درست مثل ویژوال استودیو هست و قابلیت‌هایی نظیر Syntax Highlight و Intellisense به خوانایی و راحتی کدنویسی کمک می‌کنه.نمونه دیگه‌ای از این سایت‌ها kodingen هستش که اون هم امکان توسعه نرم‌افزاری ابری (Cloud Software Development) رو میده. 

حالا با دیدن این سایت‌ها و دیگر سرویس‌های ابری احتمالاً متوجه شدید که چرا سیستم عامل گوگل در قالب یک browser بود. در واقع وقتی همه پردازش‌ها در محیطی غیر از سخت افزار محلی انجام میشه، نیازی به صرف هزینه برای خرید سخت افزار و نرم افزار نیست. حتی ذخیره سازی اطلاعات هم روی یک بستر ابری هست و بنابراین نگرانی از خراب یا حذف شدن اتفاقی اطلاعات نیست. در چنین شرایطی سیستم عامل تبدیل به یک رابط برای اتصال به اینترنت میشه و خب این یعنی زمان بوت چند ثانیه‌ای، سرعت و پایداری بالا و ده‌ها مزیت دیگه که در موردشون خواهم نوشت.

تصویر زیدان، پله، مارادونا و فوتبال دستی در فرندفید و ۲۲ تا لایک. شاید به نظرتون عجیب باشه ولی همین لایک‌ها در آینده‌ای نه چندان دور به جستجوی بهتر در وب کمک می‌کنند.

اگر مطالب این وبلاگ رو دنبال کرده باشید، حتماً‌ متوجه شدید که یکی از زمینه‌های علاقه من جستجو هست. پیشتر در نوشته نرم افزار وحید آنلاین،به جستجوی ذخیره شده اشاره کردم، حالا به یکی از ابزارهایی که به جستجوی شخصی شده کمک می‌کنه اشاره می‌کنم: Like.

جستجوی ذخیره شده یک روش دستی برای تعیین محدوده مطالب مورد علاقه هست، شما با مشخص کردن چند کلمه کلیدی و چند پارامتر مثل تعداد لایک یا تعداد کامنت می‌تونید یک view شخصی از اطلاعات درست کنید. لایک زدن اما کمک می‌کنه تا نرم‌افزارها با آنالیز مطالبی که شما لایک زدید، محدوده اطلاعات مورد علاقه شما رو با الگوریتم‌های خاصی تشخیص بده.

مطالب چطور آنالیز می‌شوند؟ قبلاً درباره آینده جستجو در وب گفته بودم که:

در آینده جستجو بر اساس درک ماشین از معنا و مفهوم اطلاعات شکل می‌گیرد: وب معنایی.
نرم‌افزارهای امروز درکی از معنای اطلاعات ندارند، آن‌ها تنها در یک بانک اطلاعاتی که به اطلاعات به شکل یک رشته نگاه می‌کند به دنبال کلمات کلیدی که کاربر وارد کرده می‌گردند، اما اگر نرم‌افزارها بتوانند معنای اطلاعات را بفهمند، جستجو در میان اطلاعات ساده‌تر، دقیق‌تر و کاراتر می‌شود.

در واقع اگر وب معنایی قرار هست اطلاعات روی وب رو برای ماشین‌ها قابل فهم کنه، لایک ابزاری هست که به نرم‌افزارها امکان می‌ده که در میان محتوای مورد علاقه کاربر جستجو کنند.

بزرگان عرصه لایک

بدون شک فیس بوک و گوگل بزرگترین‌ها در عرصه ایده لایک هستند. فیس بوک ضمن اینکه لایک‌های کاربران خودش و فرندفید (که خریداری کرده) رو داره، عملاً با اضافه کردن امکان لایک به همه محتوای وب، خیلی خوب می‌تونه موضوعات مورد علاقه کاربران رو بدست بیاره.

گوگل هم که با انبوه سرویس‌ها و کاربرانش عملاً از هر چیزی که شما در وب ممکنه بهش علاقه داشته باشید با خبر هست: از جستجوهای مورد علاقه شما تا ویدئوهای favorite شده در یوتیوب یا buzz های لایک زده شده.

همین حالا دیگ و فیس بوک آگهی‌هایی رو نمایش می‌دهند که شما می‌توانید به اون‌ها رای بدید/لایک بزنید. فکر می‌کنید چند سال دیگه طول می‌کشه تا کلمات کلیدی که جستجو می‌کنید در بین محتوای مورد علاقه‌تون جستجو بشه یا نتایج بالاتر، واقعاً‌ نتایج جستجوی مورد علاقه شما باشند؟

چالش‌های لایک

تا اینجا همه چیز به نظر خوب میاد اما لایک زدن با مسائلی هم روبروست. در حال حاضر سیستم‌های مبتنی بر رای/اشتراک گذاری/لایک کاربران روی وب با مساله تقلب (چه به صورت تقلب نرم‌افزاری از طریق رباتهای نرم افزاری و چه به صورت تقلب سازمان یافته کاربران از طریق تشکیل شدن مافیا) روبرو هستند. اگر معیارهای موتورهای جستجو برای تعیین محدوده جستجو یا میزان اهمیت یک نتیجه جستجو بر مبنای ایده‌هایی نظیر لایک قرار بگیره همیشه با افراد و شرکت‌هایی روبرو خواهیم بود که برای بالا آمدن در نتایج جستجو به این روش تقلب می‌کنند.

مساله مهم دیگه مساله privacy هست. اینکه شرکت‌ها یا سایت‌هایی با آنالیز فعالیت‌های کاربران در وب، سایت‌‌هایی که دیده‌اند، لایک‌های آنها، favorite هایشان  و… یک پروفایل از زندگی هر کاربر ایجاد کنند برای خیلی‌ها قابل قبول نیست.

خلاصه

موتورهای جستجو در چند سال اخیر با حجم بسیار زیاد داده روی وب مواجه شدند، با اضافه شدن صدا و ویدئو کار جستجو حتی سخت‌تر هم شده. وب معنایی کمک می‌کنه تا اطلاعات روی وب برای ماشین‌ها قابل فهم باشند ولی هنوز لازمه از میزان توجه کاربران به محتوای روی وب (از طریق رای/لایک/به اشتراک گذاری) برای تعیین اهمیت نتایج جستجو استفاده بشه.

چند روزی از شروع مرحله دوم (مرحله commit) گذشته و تا حالا ۱۱۰ نفر commit کرده‌اند، اما درصد پیشرفت سایت هنوز ۳ درصد هست. چرا؟

یادتون هست زمانی که درباره سیستم جدید رای گیری می‌گفتم خواستم اگر از فعالین یا افراد با شهرت بالا در سایت Stackoverflow هستید یا چنین افرادی رو می‌شناسید با من تماس بگیرید؟ خب برای مرحله دوم به حمایت افراد فعال در مجموعه سایت‌های StackOverflow، SuperUser,ServerFault نیاز هست.

خب در شروع مرحله commit‌ چند نفر از انگلیسی زبان‌ها که شهرت و امتیاز بالایی در سایتهای مجموعه StackOverflow‌ داشتند از سایت ما حمایت کردند، اما بعد از طرف مسئولین سایت اعلام شد که نباید sympath vote داده بشه، به عبارت بهتر فقط کسانی باید از یک سایت حمایت کنند که واقعاً‌ توانایی کمک و فعالیت در اون سایت رو داشته باشند که مشخصاً افراد انگلیسی زبان در هیچ سایت غیرانگلیسی نمی‌تونن مشارکت داشته باشند. بنابراین افراد انگلیسی زبانی که از سایت حمایت کرده بودند رایشون رو پس گرفتند و میزان پیشرفت سایت هم افت کرد.

با توجه به اینکه نمی‌تونیم حمایت جامعه انگلیسی زبان رو داشته باشیم، روند عبور از مرحله دوم برای ما طولانی تر میشه. متاسفانه تعداد ایرانیان که توی مجموعه سایت‌های StackOverflow‌ فعال باشند زیاد نیست. در واقع بهترین راه اینه که ضمن حمایت به روشهای اشاره شده، افراد در سایت‌های مجموعه StackOverflow هم فعالیت داشته باشند تا امتیازشون بیشتر بشه، کسب امتیاز بیشتر از طریق referral هم امکان پذیر هست که قبلاً توضیح دادم.

بعد از commit

مرحله آخری که بعد از commit‌ هست مرحله بتا هستش. مرحله ای که شامل یک هفته private beta برای کسانی که در مرحله commit اعلام آمادگی کردند و بعد سه ماه public beta برای عموم هست. در public beta خیلی چیزها از جمله مدیران موقت، faq سایت، ساختارش و … توسط رای کاربران هر سایت مشخص می‌شه و در واقع مرحله آخر هست. بعد از beta سایت در دامنه مورد نظر کاربران، در اختیارشون قرار داده میشه.

آینده داناترین

با توجه به اینکه قوانین فعلی عبور از مرحله commit‌ رو برای سایتهای غیرانگلیسی مشکل می‌کنه قصد داشتیم ایمیلی برای مسئولین سایت ارسال کنیم و توش شرایط خودمون رو توضیح بدیم. متن نامه هم آماده شد ولی با مشورت با یکی از دوستان فعلاً ارسالش نخواهیم کرد. روند پذیرش در StackExchange ساده و کوتاه نیست، نیاز به صبر و تلاش و حمایت دائم داره. اگر چنین حمایتی باشه داناترین هم به مجموعه سایت‌های StackExchange‌ اضافه خواهد شد.

در همین حال، عده‌ای از دوستان پیشنهاد دادند که یک clone از StackOverflow ایجاد کنیم که امکان این هم در حال بررسی هست. به هر حال این حرکت جمعی که بدون حمایت شما شکل نمی‌گرفت، همچنان به تلاش و حمایت شما و همه علاقمندان به آی تی نیاز داره. برای تبادل نظر درباره داناترین می‌تونید به موج گوگلی اون مراجعه کنید.

مطالب دیگر درباره داناترین
به داناترین، بزرگترین تلاش جمعی آی تی ایران کمک کنید

داناترین: سیستم رای جدید، سوالات غیرمرتبط و باقی قضایا

جام جهانی و کمک‌های شما به داناترین

۶۰ ثانیه برای شرکت در بزرگترین کار گروهی آی تی ایران وقت دارید؟

برای هماهنگی کارهای پذیرش به یک کمیته مدیریت موقتی نیاز داریم. کار خاصی و زمان‌گیری نیست اما برای سریعتر شدن کارها لازم هست. اگر مایل به همکاری هستید در کامنت‌های همین نوشته یا موج گوگلی مطرح کنید یا با من تماس بگیرید.

داناترین دات کام

http://danatarin.com راه اندازی شد تا اخبار و اطلاعات مربوط به پروژه داناترین رو پوشش بده. سوالات و نظراتتون رو هم می‌تونید در بخش تبادل نظر داناترین دات کام (همون موج گوگلی مربوط به داناترین) مطرح کنید.

۳۰ رای برای هر سوال!

بعد از تغییراتی که توی سیستم رای گیری اتفاق افتاد، برای خیلی‌ها سوال بود که چند تا رای لازم هست تا یک سوال به عنوان سوال مرتبط/غیرمرتبط شناخته بشه. بالاخره مشخص شد که ۳۰ رای لازمه! حالا دو تا مساله هست که باید بدونید:

۱-به سوالاتی که همین الان بیشترین رای مثبت/منفی (رای great on-topic example یا great off-topic example) دارند رای بدهید تا هر چه زودتر تعداد رای‌هاشون به ۳۰ برسه

۲-قرار نیست حد نصاب ۳۰ باشه! اونطوری که خوندم این ۳۰ تا بعداً کم میشه و فعلاً برای اینکه مشخص بشه هر سوال چقدر رای میاره این حد بالا گذاشته شده ولی به هر حال برای اینکه از اون نمایشگر تعداد سوالات مورد نیاز به صفر برسه باید ۱۰ سوال مرتبط با آی تی با حداقل ۳۰ رای و ۱۰ سوال غیرمرتبط با آی تی با حداقل ۳۰ رای داشته باشیم.

آینده سایت‌های غیرانگلیسی StackExchange

سوالی پرسیده بودم توی جمع StackOverflow ای‌ها در این مورد و Joel Spolsky معروف در پاسخ نوشته:

Our mission is to make the Internet a better place to get expert answers to your questions. Nothing about that mission says the questions have to be in English. It is our long term goal to make the Stack Exchange Network a great, planetary resource for all the world’s citizens no matter what language they speak.

و بعد در ادامه بعد از مشخص کردن اینکه در مراحل اولیه حداقل عنوان و توضیح کار باید انگلیسی باشه و همین‌طور بعد از تشریح بعضی مواردی که برای ساپورت سایت‌های غیرانگلیسی در StackExchange نیاز به اصلاح داره در نهایت گفته:

… However we are committed to support sites in other languages just as soon as we’re confident that the site creation process is working fine.

خلاصه اینکه خودتون رو آماده کنید. اگر از این مراحل پذیرش عبور کنیم گام مهمی برای آی تی ایران برداشتیم. برای موفقیت در این راه به کمک و حمایت همه شما نیاز داریم.

پیرو نوشته قبلی در مورد فراخوان برای بزرگترین حرکت جمعی آی تی و به کمک همه دوستان خوب و علاقمندان آی تی، موفق شدیم مرحله اول پذیرش در Stack Exchage رو در ۲۴ ساعت با موفقیت تمام کنیم. عضوگیری متوقف نشده و هنوز می‌تونید عضو بشید و سوال بپرسید و رای بدید. سیستم رای گیری سایت عوض شده و لازمه که برای انتخاب مجدد سوالات مرتبط و غیر مرتبط رای بدید. همچنین اگر از فعالین یا افراد با شهرت بالا در سایت StackOverflow هستید یا چنین افرادی رو می‌شناسید به کمکتون برای مرحله بعد نیاز داریم. در این مورد با من تماس بگیرید.

پیشنهاد می‌کنم اصل ماجرا رو هم مطالعه کنید.

اصل ماجرا

دیروز یک ایمیل از طرف آقای Robert Cartaino داشتم، ایمیلی که اعلامش امروز در سایت meta هم آمد. موضوع اینه که سیستمی که این یکی دو روز باهاش کار کردیم قراره بوده و هست که به سایت‌های پیشنهادی کمک کنه که مرزهای حوزه فعالیتشون رو مشخص کنند. این کار هم از طریق مشخص شدن ۱۰ سوال نمونه مرتبط و غیرمرتبط انجام میشه. اما به عقیده بسیاری از مسئولین و کاربران سایت، سیستم فعلی نمی‌تونست چندان به مشخص شدن مرزها کمک کنه. بنابراین رای‌های قبلی ریست شدند تا کاربرها بتونن از سیستم رای جدید استفاده کنند.

سیستم رای جدید

در سیستم رای جدید علاوه بر رای مثبت و منفی، رای خنثی هم داریم. حالا به هر سوال می‌تونید سه جور رای بدید: یا یک نمونه عالی برای موضوعات مرتبط (greate on-topic example) یا یک نمونه عالی برای موضوعات غیرمرتبط (great off-topic example) یا یک نمونه نه چندان خوب (not a good example)

البته توجه کنید که هر کاربر می‌تونه فقط ۵ رای نمونه خوب مرتبط و ۵ رای به نمونه خوب غیرمرتبط و ۵۰ رای نمونه نه چندان خوب بده. ضمناً‌ دیگه به سوالات خودتون نمی‌تونید رای بدید.

همچنین هر کاربر فقط ۵ تا سوال می‌تونه بپرسه بنابراین مراقب باشید که چی می‌پرسید و به چی رای می‌دهید. همه این‌ها برای اینه که بتونیم نمونه‌های سوالات مرتبط و غیرمرتبط رو مشخص کنیم تا معلوم بشه روزی که سایت راه اندازی شد انتظار داریم یک کاربر چه جور سوالاتی رو توی سایت ببینه.

انتخاب سوالات غیرمرتبط

یک واقعیت اینه که انتخاب سوالات غیرمرتبط خیلی سخت تر از انتخاب سوالات مرتبط هست. دیروز آقای مهرداد افشاری که از فعالین سایت StackOverflow هستند کامنتی داشتند که توی اون کامنت اشاره شد بود به بعضی سوالات واقعاً غیرمرتبطی که مطرح شدند. تصور اولیه من این و بسیاری کاربران این بود که سوال غیرمرتبط یعنی صرفاً سوالی خارج از آی تی. اجازه بدید موضوع رو با چند مثال روشن کنم:

-نمونه سوال غیرمرتبط خوب

از کجا فیلم جدید هری پاتر رو دانلود کنم؟ این سوال گرچه به اینترنت و دانلود ربط داره ولی دونستن جوابش هیچ تاثیر مثبتی در آی تی نداره بنابراین سوال غیرمرتبط محسوب می‌شه.

-نمونه سوال خیلی غیرمرتبط

پشه‌ها شب‌ها کجا می‌خوابند؟ این طور سوالات که اساساً یا به یک موضوع کاملاً جدا مربوطند یا سوالات غیرجدی هستند بهتره حذف بشن. سوالاتی که جنبه توهین آمیز یا نامناسب دارند رو هم می‌تونید flag بزنید.

-نمونه سوال نه چندان خوب

کی قراره اینجا مدیر بشه؟ این سوالات و سوالات مشابهی درباره اسم سایت و نحوه عملکرد سیستم و امکان فارسی شدنش و … مرتبط به موضوع محسوب می‌شوند ولی مثالهای خوبی برای مشخص شدن مرزهای فعالیت سایت نیستند. به این سوالات می‌تونید رای not a good example بدید.

-نمونه سوال مرتبط که به نظر غیرمرتبط میاد

پیکاسای گوگل آیا آدم رو خل می‌کنه؟ آیا شما هم با دیدن نرم افزارهای گوگلی خل می‌شین؟ در نگاه اول شبیه مثال قبل هست ولی همون طور که محمدرضا عزیز توضیح دادند سوال در مورد رابط کاربری می‌تونه باشه که بد پرسیده شده، در این موارد معمولاً عنوان سوال ویرایش میشه.

اسم سایت، لوگو، مدیریت، قوانین و باقی قضایا

اینها مربوط به مرحله ۳ هستند. وقتی به مرحله بتا برسیم علاوه بر سایت اصلی که در اختیارمون قرار می‌گیره (سایت پرسش و پاسخ مشابه StackOverflow)، یک سایت meta هم خواهیم داشت که این موارد توش بحث و نظرسنجی و رای گیری میشه.

مراحل بعدی پذیرش

با اطلاع رسانی و کمک همه دوستان و علاقمندان ما به حد نصاب مرحله اول یعنی ۶۰ نفر رسیدیم. اگر از بین بیش از ۸۰ سوال مطرح شده هم ۱۰ سوال مرتبط و غیرمرتبط خوب رو پیدا کنیم مرحله definition رو به اتمام خواهیم رسوند و وارد مرحله commit می‌شیم. اینجاست که به تعداد زیادی کاربر و همین‌طور حمایت افراد باسابقه و مشهور سایت StackOverflow احتیاج داریم. به موقعش در مورد این‌ موارد هم توضیح خواهم داد.

صحبت بیشتر درباره داناترین

از آنجایی که فرندفید فیلتر هست، به نظرم رسید برای صحبت بیشتر درباره داناترین از گوگل ویو استفاده کنم. این ویو را در پایین همین پست می‌توانید مشاهده کنید (با اینترنت اکسپلورر کار نمی‌کند)