چند ماه پیش در سایت فرندفید یک بازی راه افتاد تحت عنوان دیالوگ بازی. در این بازی هر کاربری دیالوگی از فیلم‌ها را قرار می‌داد و دیگران حدس می‌زدند که مربوط به چه فیلمی است و لایک می‌زدند و …
با گسترش این بازی ظرف چند ساعت صدها دیالوگ در فرندفید منتشر شد، بعد چه اتفاقی افتاد؟ هیچی! تمام آن دیالوگ‌ها و کامنت‌هایشان در بین انبوه اطلاعات دیگر در سایتی فیلتر شده دفن شدند، گیرم که تگی خورده بودند تا شاید روزی شخم بخورند!

همان موقع پیشنهاد دادم این کار ارزشمند را از یک بازی صرف به یک کار ماندگار تبدیل کنیم. سایت ویکی گفتاورد برای همین است که مجموعه‌ای از نقل قول‌ها را جمع آوری کند. یکی از پروژه‌های خواهر ویکی پدیاست. نتیجه؟ کاربری آمد و مجموعه دیالوگ‌های فیلم حکم مسعود کیمیایی و موارد دیگری را وارد ویکی گفتاورد کرد: یک محتوای ماندگار و ارزشمند فارسی.

حالا روی سخنم با چند وبلاگی است که همین کار را می‌کنند و مورد اقبال کاربران هم قرار گرفتند و پست‌هایشان دست به دست توی گودر می‌چرخند و لایک می‌خورند: وبلاگ‌ها آمدنی و رفتنی هستند، ویکی گفتاورد اینطور نیست. همزمانی که نوشته وبلاگتان را می‌نویسید، صفحه‌ای هم در ویکی گفتاورد ایجاد کنید. اینطوری نتیجه زحمات شما برای همیشه در وب ماندگار خواهد شد.

اصلاً چرا باید محتوا را ماندگار کنیم؟ چه راه‌های دیگری وجود دارد؟ در حوزه‌های غیرفیلم چه کنیم؟ و ادامه این مبحث باشد برای مجالی دیگر.

مدتی پیش ایده‌ای داشتم برای راه اندازی یک سایت اجتماعی برای امتیازدهی به مکان‌ها با استفاده از نقشه گوگل. روش کار اینطور سایت‌ها این است که شما محل‌هایی که به آن‌ها می‌روید یا تازه کشف کرده‌اید، مثلاً یک رستوران، یک موزه یا هر نوع مکان دیگر را به سایت وارد می‌کنید (نمونه‌های خارجی برنامه‌های موبایل برای آیفون و آندروید دارند که با کمک GPS گوشی این کار انجام می‌شود) و دیگران می‌توانند به آن مکان رأی بدهند. اینطوری مکان‌هایی محبوب و داغ مشخص می‌شود.
این کار البته این حسن را هم دارد که اگر از برنامه‌های موبایلی استفاده کنید می‌توانید ببینید مثلاً بهترین کافه در نزدیکی محلی که الان در آن حضور دارید کجاست. می‌توانید قرارهای اینترنتی را ست کنید و موقعیت دوستانتان را روی نقشه ببینید و …

همه این ایده‌ها به واسطه سرویس Google Maps قابل انجام هست، اما یکی از اصولی که باید در راه اندازی سرویس‌های اینترنتی رعایت کرد این است که هیچگاه نباید یک چرخ را دوباره اختراع کنید به خصوص اگر مخترع آن چرخ شرکتی مثل گوگل باشد. البته اگر چرخی اختراع می‌کنید که بهتر از چرخ گوگل هست اشکالی نداره

این همه مقدمه گفتم که بگم گوگل سرویسی رو راه انداخته به نام HotPot که می‌تونید به مکان‌ها توی این سرویس رأی بدید. این سرویس اپلیکشن آندروید هم داره.

این سرویس به کاربران این امکان رو میده تا به مکان‌های مختلف رأی بدهند و این مکان‌ها رو با دوستانشان به اشتراک بگذارند. همچنین سرویس این قابلیت رو داره تا به شما مکان‌های خوب و مکان‌هایی که دوستان شما به آن‌ها رأی دادند و نقدشان کردند رو پیشنهاد بده.

وارد شدن رسمی گوگل به این حوزه، خبر بدی برای سایت‌ها و برنامه‌های اشتراک گذاری موقعیت است. درباره گوگل و خطری که وارد شدن این کمپانی بزرگ برای کسب و کارهای کوچک می‌تونه داشته باشه در یک نوشته دیگه با هم صحبت خواهیم کرد.

هیجان کاربران در این روزهای نخست معرفی داناترین، منو به یاد روزهای اول بالاترین می‌اندازه، به یاد اینکه داشتن یک سایت برای کاربران ایرانی چقدر سخت هست، باید حواست به هزار و یک پارامتر باشه تا بتونی ادامه بدی. وقتی اولین بار از ایده داناترین گفتم، نظرم این بود که می‌تونه بزرگترین کار گروهی آی تی ایران باشه.

امروز فرصت مشارکت در این کار گروهی برای همه مهیاست و من می‌خوام از علیرضا مجیدی، میلاد احرامپوش، صادق جم، حامد صفا، جادی و دیگر وبلاگ‌نویس‌های خوب و موفق بخوام در معرفی داناترین و تدوین استراتژی برای معرفی داناترین در وبلاگستان کمکم کنند. از پرهام باغستانی و نیما عربی بخوام که با تکیه به تجربه‌شون در طراحی رابط کاربری به بهتر شدن ظاهر سایت کمک کنند. از امین گرجی که در ببینیم مطالب بسیار خوبی درباره social media و ایجاد سایت‌های موفق نوشته بخوام در تکمیل نقشه راه داناترین مشارکت کنه. از شایان شلیله که چند سال هست سرد و گرم سایت داری در وب فارسی رو  چشیده بخوام که در راهبری و ایجاد ساختارهای اطلاع رسانی و مدیریت سایت از تجربه‌اش بگه. از مهدی تقی زاده، کیوان نیری، محمدرضا محمدعلی، رضا معلمی، اگزا، آی تی لاین، ایمان نعمتی و همه دیگرانی که در طول نسخه بتا خصوصی همراه داناترین بودند بخوام پیشنهاد بدهند برای بهتر شدن سایت، کمک بکنند برای آشنا کردن کاربران تازه داناترین با امکانات و قوانین سایت.

اگر همه رو بخوام با ذکر نام دعوت کنم با فهرست طولانی روبرو می‌شیم پس خلاصه می‌کنم: امروز این فرصت برای همه فعالین آی تی فراهمه تا در کنار هم به رشد و ارتقاء یک سایت وب ۲ فارسی کمک کنند.

این فرصت برای کاربران هم فراهمه تا با معرفی داناترین در شبکه‌های اجتماعی به افزایش محتوای مفید و  آشنایی دیگران با مزایای این سایت برای وب فارسی کمک کنند.

بزن بریم به سرعت برق و باد

نه! صبر کنید، اشتباه نکنید. قرار نیست یک شبه هم ظاهر داناترین رو درست کنیم، هم ازش پول دربیاریم و هم فرهنگ کاربران رو اصلاح کنیم!

اگر امروز داناترین اینجاست نتیجه زحمت و تلاش چند ماهه‌ای همه دوستانی است که همراه داناترین بودند در نسخه بتا خصوصی، وقتی داناترین روزهای اول رو با داناترین امروز مقایسه می‌کنم، وقتی می‌بینم که کاربران چطور در تگ گذاری و اصلاح عناوین و گزارش تخلفات کوشا هستند، امیدوار میشم که مسیر درستی رو انتخاب کردیم. که بالاخره می‌تونیم ادعا کنیم که داریم مثل تیم کار می‌کنیم. حتماً در این راه موانع و مشکلات و کم تجربگی دردسرساز هستند ولی مطمئنم با کمک هم می‌تونیم از پسش بربیاییم.

چطور کمک کنم؟

می‌خواهید داناترین رو معرفی کنید و دنبال اطلاعات هستید؟ اگر در همین وبلاگ و در صفحات درباره، پرسش‌های متداول و راهنمای داناترین چیزی پیدا نکردید، از طریق صفحه تماس داناترین بخواهید تا برای شما اطلاعات مورد نظرتون رو ارسال کنیم.

پیشنهاد و ایده‌ای دارید، می‌تونید در داناترین در سمت چپ صفحات روی Leave feedback کلیک کنید و ایده‌تون رو بنویسید تا دیگران بهش رای بدن و در برنامه اجرایی قرار بگیره.

از طریق لینک‌های سایدبار می‌تونید منو در شبکه‌های اجتماعی مختلف پیدا کنید و اونجا درباره داناترین حرف بزنیم. صحبت خصوصی‌تری دارید؟ ایمیل من هست hameds در جیمیل.

چند ماه پیش از فرصتی برای آی تی ایران گفتم: ساخت یک جامعه آنلاین برای پرسش و پاسخ بر مبنای پلتفرم StackExchange * و از شما خواستم به بزرگترین تلاش جمعی آی تی ایران کمک کنید، استقبال شما کمک کرد تا بتوانیم رشد خوبی در روال پذیرش داشته باشیم ولی مسائلی پیش اومد و اون کار متوقف شد. با پیشنهاد تعدادی از علاقمندان یک سایت clone رو به صورت مستقل ایجاد کردیم، امروز افتخار دارم که شما رو به حضور در نسخه آزمایشی عمومی این سایت دعوت کنم.

داناترین اینجاست

بعد از چند ماه تست خصوصی بتا به کمک دوستان خوبم حالا داناترین اینجاست، نخستین سرویس وب ۲ فارسی برای پرسش و پاسخ، در http://www.danatarin.com آماده برای تست بتا عمومی. در این مرحله عضویت و پرسش و پاسخ کمک می‌کنه تا به milestone بعدی برسیم.

قدم اول: عضو شوید

خیلی ساده و سریع و با امنیت بالا به کمک فناوری OpenID‌ در سایت عضو بشید، ویدئوی زیر روش این کار رو نشون میده. اگر بعد از عضویت در ورود از طریق OpenID مشکلی داشتید می‌توانید از طریق درخواست ورود موقت به سایت وارد بشوید و مساله رو حل کنید. این ویدئو نحوه ورود موقت رو نشون میده.

قدم دوم: بپرسید و پاسخ بدهید

بعد از عضویت و ورود به سایت، به راحتی می‌توانید سوال بپرسید. به یاد داشته باشید که پرسش‌ها باید در چارچوب موضوع سایت (فناوری اطلاعات) باشند. دیگران می‌توانند به پرسش شما پاسخ بدهند. این ویدئو نحوه ارسال پرسش جدید رو نشون میده.

قدم سوم: به پرسش‌ها و پاسخ‌ها و نظرات خوب را رای بدهید

با رای دادن به پرسش‌ها می‌توانید پرسش‌های خوب را مشخص کنید، در هر پرسش با رای دادن به پاسخ‌ها می‌توانید پاسخ‌های خوب را انتخاب کنید. همچنین شخصی که سوال پرسیده می‌تونه بهترین جواب رو برای سوال خودش انتخاب کنه، این طوری وقتی یک نفر دیگه پرسش رو می‌بینه به راحتی می‌تونه بهترین جواب‌های ممکن پرسش رو در همون نگاه اول پیدا کنه.

با فعالیت و مشارکت در داناترین، به شما امتیاز و مدال داده میشه، وقتی که امتیازتون به حد مشخصی برسه بعضی قابلیت‌های سرویس برای شما به صورت خودکار unlock می‌شوند، مثلاً می‌توانید مدیر شوید! توضیح بیشتر رو در نوشته‌های دیگه‌ خواهم گفت.

قدم چهارم: معرفی کنید

 داناترین برای اینکه بتونه به حداکثر توانایی خودش در تولید و ارائه محتوای مفید در قالب پرسش و پاسخ برسه به معرفی احتیاج داره، می‌تونید در وبلاگ‌ها، سایت‌های اطلاع رسانی ، شبکه‌های اجتماعی از داناترین حرف بزنید، از تجربه خودتون در داناترین بگید، از کمبودها و ایده‌هایی که برای بهتر شدن کار دارید.

من فکر می‌کنم فایده داناترین و سرویس‌های مشابه پرسش و پاسخ برای وب فارسی اون قدر هست که بخواهیم در معرفی‌اش وقت بگذاریم و سهمی داشته باشیم.

صفحه فیس بوک و کانال ویدئویی داناترین

ویدئوهای معرفی داناترین رو می‌تونید در کانال ویدئویی داناترین یا در صفحه فیس بوک داناترین پیدا کنید. صفحه فیس بوک همچنین اخبار داناترین رو هم تا حدی پوشش میده، می‌توانید با هوادار شدن در صفحه فیس بوک داناترین و share کردن ویدئوها و اخبار داناترین به معرفی این سایت کمک کنید.

پیشنهادات شما

منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم، در سایت اگر روی Leave Feedback که در سمت چپ صفحه قرار داره کلیک کنید یک پنجره باز میشه که در اون می‌تونید نظرات و پیشنهادات خودتون رو بنویسید یا از طریق صفحه تماس داناترین مستقیماً اونها رو ارسال کنید.

* سایت StackExchange روال پذیرشش رو ادامه داد و الان برای سایتهای در موضوعاتی از ریاضی و دوچرخه سواری گرفته تا الکترونیک و آندروئید سایت‌های زیرمجموعه ایجاد شده. لیست این سایت‌ها رو در این آدرس می‌توانید ببینید.

نوشته قبلی‌ام درباره تولید محتوا در وبلاگستان واکنش‌های مختلفی داشت. در اون نوشته گفتم:

وبلاگ‌های مینیمال یا وبلاگ‌نویس‌های مینیمال ذاتاً بد نیستند اما ذائقه مصرف کنندگان محتوای فارسی رو به شکل بدی تغییر دادند، درست مثل فست فودها.

خب بیایید کمی درباره فست فودهای وبلاگستان حرف بزنیم. اما قبل از شروع اشاره کوتاهی داشته باشم به توزیع محتوا در وبلاگستان که در کوتاه مدت می‌تونه تاثیر مثبتی در رشد تولید محتوا داشته باشه.

چند سال قبل، وقتی هنوز سایت‌های به اشتراک گذاری لینک و مفاهیم مثل like و share وجود نداشتند، وبلاگ‌ها از طریق تشکیل حلقه‌های وبلاگی و لینک دادن به هم به دیده شدن و خوانده شدن هم کمک می‌کردند. اون زمان هنوز تعداد وبلاگ‌ها خیلی زیاد نبود. وقتی تعداد وبلاگ‌ها زیاد شد، تعداد محتوای ایجاد شده در روز هم زیاد شد. بعد شروع کردیم به مشترک شدن feed وبلاگ‌ها. اینکه می‌خواستیم هیچ مطلبی رو از دست ندیم نتیجه عکس داد و منجر به سطحی خوانی مطالب شد! در حالی که ما هر روز باید تعداد زیادی مطلب rss ای رو مرور می‌کردیم و دنبال راهی بودیم که بهترین‌هاش رو یک جا ببینیم، سایت‌های اشتراک گذاری لینک مثل بالاترین ظهور کردند. گرچه چند سایت مشابه بالاترین به وجود آمدند اما واقعیت این است که هیچ کدام  به موقعیت و گستردگی کاربری و کاربردی بالاترین نرسیدند.

یک مقایسه ساده

یک پزشک و مملکته داریم، هر دو وبلاگ‌های مشهوری هستند. نگاهی داشته باشیم به وضعیت توزیع محتوای این دو وبلاگ. برای بعضی از آمارهای اینجا از لایک خور استفاده کردم. یک پزشک اخیراً ۵ ساله شده، در این ۵ سال بیش از ۲۱۰۰ مطلب در یک پزشک منتشر شده، مملکته تقریباً ۶۰۰ مطلب دارد. مجموع کلمات تمام ۶۰۰ مطلب نوشته شده در مملکته شاید به اندازه چند تا پست یک پزشک هم نباشد اما همین ۶۰۰ مطلب در طول کمتر از یک سال بیش از ۱۱۵ هزار لایک خورده اند، یک پزشک اما برای بیش از ۲۰۰۰ نوشته‌ای که در طول ۵ سال نوشته است کمی بیش از ۳۱ هزار لایک داشته (البته در طول مدت شمارش لایک توسط لایک خور). در خصوص Share هم گمان می‌کنم اوضاع به همین ترتیب باشد.

جدول قو لایک خور که نمایش دهنده نسبت لایک به پست است به تنهایی گویاست: یک پزشک در رده ۲۵ ام قرار دارد، خودتان می‌توانید بررسی کنید که از ۲۴ وبلاگ اول این جدول چند تا در سبک مینیمال هستند.

نتیجه؟ مینیمال یک خطی که برای خواندن و فهمیدنش به وقت و انرژی و مغز زیادی نیاز نیست، مشتری بیشتری نسبت به نوشته طولانی مثل این دارد.

راه حل چیست؟

سلمان در نوشته‌ای به درستی از غول‌ها و بچه غول‌ها یاد کرده، برای حمایت از بچه‌های Old School باید به سراغ سایت‌های اشتراک لینک رفت. در واقع چیزی که به تولید محتوا کمک زیادی می‌کند توزیع مناسب محتوای خوب است. فکر می‌کنید وبلاگ‌نویسی که برای هر نوشته‌اش زمان زیادی صرف می‌کند اما بازدید کننده و بازخورد مناسب دریافت نمی‌کند تا چه زمانی می‌تواند به تولید محتوا به این شکل ادامه دهد؟ 

این روزها سایت دیگ نسخه جدیدی را معرفی کرده است. یکی از ویژگی‌های این نسخه جدید My News است، جایی که کاربران دیگ می‌توانند مشترک منابع خبری مختلف (اعم از سایت‌های خبری، وبلاگ‌ها و حتی اشخاص) شوند و یک view‌ سفارشی از محتوای مورد علاقه خود داشته باشند. تصور کنید یک وبلاگ ساده که تازه هم کارش را شروع کرده و مطالب خوبی دارد چقدر سریع می‌تواند در این فضا شناخته شود. به نظرم وقت آن رسیده که به شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های اشتراک لینک با دیدی فراتر از دید سرگرمی یا مسائل سیاسی نگاه کنیم.

دوباره حلقه‌های وبلاگی (نه با دید مافیایی) ایجاد کنیم و تولید کننده‌های محتوای خوب را به هر شکلی که می‌توانیم حمایت کنیم، سایت‌های اشتراک لینک با ایده‌های جدید ایجاد کنیم. این تنها راه برای احیاء قلب نیمه جان وبلاگستان است.

تصویر زیدان، پله، مارادونا و فوتبال دستی در فرندفید و ۲۲ تا لایک. شاید به نظرتون عجیب باشه ولی همین لایک‌ها در آینده‌ای نه چندان دور به جستجوی بهتر در وب کمک می‌کنند.

اگر مطالب این وبلاگ رو دنبال کرده باشید، حتماً‌ متوجه شدید که یکی از زمینه‌های علاقه من جستجو هست. پیشتر در نوشته نرم افزار وحید آنلاین،به جستجوی ذخیره شده اشاره کردم، حالا به یکی از ابزارهایی که به جستجوی شخصی شده کمک می‌کنه اشاره می‌کنم: Like.

جستجوی ذخیره شده یک روش دستی برای تعیین محدوده مطالب مورد علاقه هست، شما با مشخص کردن چند کلمه کلیدی و چند پارامتر مثل تعداد لایک یا تعداد کامنت می‌تونید یک view شخصی از اطلاعات درست کنید. لایک زدن اما کمک می‌کنه تا نرم‌افزارها با آنالیز مطالبی که شما لایک زدید، محدوده اطلاعات مورد علاقه شما رو با الگوریتم‌های خاصی تشخیص بده.

مطالب چطور آنالیز می‌شوند؟ قبلاً درباره آینده جستجو در وب گفته بودم که:

در آینده جستجو بر اساس درک ماشین از معنا و مفهوم اطلاعات شکل می‌گیرد: وب معنایی.
نرم‌افزارهای امروز درکی از معنای اطلاعات ندارند، آن‌ها تنها در یک بانک اطلاعاتی که به اطلاعات به شکل یک رشته نگاه می‌کند به دنبال کلمات کلیدی که کاربر وارد کرده می‌گردند، اما اگر نرم‌افزارها بتوانند معنای اطلاعات را بفهمند، جستجو در میان اطلاعات ساده‌تر، دقیق‌تر و کاراتر می‌شود.

در واقع اگر وب معنایی قرار هست اطلاعات روی وب رو برای ماشین‌ها قابل فهم کنه، لایک ابزاری هست که به نرم‌افزارها امکان می‌ده که در میان محتوای مورد علاقه کاربر جستجو کنند.

بزرگان عرصه لایک

بدون شک فیس بوک و گوگل بزرگترین‌ها در عرصه ایده لایک هستند. فیس بوک ضمن اینکه لایک‌های کاربران خودش و فرندفید (که خریداری کرده) رو داره، عملاً با اضافه کردن امکان لایک به همه محتوای وب، خیلی خوب می‌تونه موضوعات مورد علاقه کاربران رو بدست بیاره.

گوگل هم که با انبوه سرویس‌ها و کاربرانش عملاً از هر چیزی که شما در وب ممکنه بهش علاقه داشته باشید با خبر هست: از جستجوهای مورد علاقه شما تا ویدئوهای favorite شده در یوتیوب یا buzz های لایک زده شده.

همین حالا دیگ و فیس بوک آگهی‌هایی رو نمایش می‌دهند که شما می‌توانید به اون‌ها رای بدید/لایک بزنید. فکر می‌کنید چند سال دیگه طول می‌کشه تا کلمات کلیدی که جستجو می‌کنید در بین محتوای مورد علاقه‌تون جستجو بشه یا نتایج بالاتر، واقعاً‌ نتایج جستجوی مورد علاقه شما باشند؟

چالش‌های لایک

تا اینجا همه چیز به نظر خوب میاد اما لایک زدن با مسائلی هم روبروست. در حال حاضر سیستم‌های مبتنی بر رای/اشتراک گذاری/لایک کاربران روی وب با مساله تقلب (چه به صورت تقلب نرم‌افزاری از طریق رباتهای نرم افزاری و چه به صورت تقلب سازمان یافته کاربران از طریق تشکیل شدن مافیا) روبرو هستند. اگر معیارهای موتورهای جستجو برای تعیین محدوده جستجو یا میزان اهمیت یک نتیجه جستجو بر مبنای ایده‌هایی نظیر لایک قرار بگیره همیشه با افراد و شرکت‌هایی روبرو خواهیم بود که برای بالا آمدن در نتایج جستجو به این روش تقلب می‌کنند.

مساله مهم دیگه مساله privacy هست. اینکه شرکت‌ها یا سایت‌هایی با آنالیز فعالیت‌های کاربران در وب، سایت‌‌هایی که دیده‌اند، لایک‌های آنها، favorite هایشان  و… یک پروفایل از زندگی هر کاربر ایجاد کنند برای خیلی‌ها قابل قبول نیست.

خلاصه

موتورهای جستجو در چند سال اخیر با حجم بسیار زیاد داده روی وب مواجه شدند، با اضافه شدن صدا و ویدئو کار جستجو حتی سخت‌تر هم شده. وب معنایی کمک می‌کنه تا اطلاعات روی وب برای ماشین‌ها قابل فهم باشند ولی هنوز لازمه از میزان توجه کاربران به محتوای روی وب (از طریق رای/لایک/به اشتراک گذاری) برای تعیین اهمیت نتایج جستجو استفاده بشه.