خب جام جهانی شروع میشه و همه چیز رو تحت تاثیر خودش قرار خواهد داد. از جمله موضوع کمک به بزرگترین حرکت جمعی آی تی ایران یعنی داناترین. پروژه داناترین به افراد علاقمند و فعال در عرصه فناوری اطلاعات نیاز داره. هرچند که به ۶۰ نفر عضو نیاز بود و الان بیش از ۱۳۰ عضو داریم اما هنوز به کمک بیشتری نیاز داریم.

برای هماهنگی کارهای پذیرش به یک کمیته مدیریت موقتی نیاز داریم. کار خاصی و زمان‌گیری نیست اما برای سریعتر شدن کارها لازم هست. اگر مایل به همکاری هستید در کامنت‌های همین نوشته یا موج گوگلی مطرح کنید یا با من تماس بگیرید.

داناترین دات کام

http://danatarin.com راه اندازی شد تا اخبار و اطلاعات مربوط به پروژه داناترین رو پوشش بده. سوالات و نظراتتون رو هم می‌تونید در بخش تبادل نظر داناترین دات کام (همون موج گوگلی مربوط به داناترین) مطرح کنید.

۳۰ رای برای هر سوال!

بعد از تغییراتی که توی سیستم رای گیری اتفاق افتاد، برای خیلی‌ها سوال بود که چند تا رای لازم هست تا یک سوال به عنوان سوال مرتبط/غیرمرتبط شناخته بشه. بالاخره مشخص شد که ۳۰ رای لازمه! حالا دو تا مساله هست که باید بدونید:

۱-به سوالاتی که همین الان بیشترین رای مثبت/منفی (رای great on-topic example یا great off-topic example) دارند رای بدهید تا هر چه زودتر تعداد رای‌هاشون به ۳۰ برسه

۲-قرار نیست حد نصاب ۳۰ باشه! اونطوری که خوندم این ۳۰ تا بعداً کم میشه و فعلاً برای اینکه مشخص بشه هر سوال چقدر رای میاره این حد بالا گذاشته شده ولی به هر حال برای اینکه از اون نمایشگر تعداد سوالات مورد نیاز به صفر برسه باید ۱۰ سوال مرتبط با آی تی با حداقل ۳۰ رای و ۱۰ سوال غیرمرتبط با آی تی با حداقل ۳۰ رای داشته باشیم.

آینده سایت‌های غیرانگلیسی StackExchange

سوالی پرسیده بودم توی جمع StackOverflow ای‌ها در این مورد و Joel Spolsky معروف در پاسخ نوشته:

Our mission is to make the Internet a better place to get expert answers to your questions. Nothing about that mission says the questions have to be in English. It is our long term goal to make the Stack Exchange Network a great, planetary resource for all the world’s citizens no matter what language they speak.

و بعد در ادامه بعد از مشخص کردن اینکه در مراحل اولیه حداقل عنوان و توضیح کار باید انگلیسی باشه و همین‌طور بعد از تشریح بعضی مواردی که برای ساپورت سایت‌های غیرانگلیسی در StackExchange نیاز به اصلاح داره در نهایت گفته:

… However we are committed to support sites in other languages just as soon as we’re confident that the site creation process is working fine.

خلاصه اینکه خودتون رو آماده کنید. اگر از این مراحل پذیرش عبور کنیم گام مهمی برای آی تی ایران برداشتیم. برای موفقیت در این راه به کمک و حمایت همه شما نیاز داریم.

در قسمت قبل به دلایل ناکارآمد بودن فروم‌ها در حوزه سایت‌های پرسش و پاسخ پرداختیم، در این قسمت درباره کاربرد دیگر فروم‌ها در نشر محتوا و همین طور مختصری در مورد جایگزین فروم‌ها صحبت خواهیم کرد.

چرا فروم‌ها به ابزاری قدیمی برای نشر محتوا تبدیل شده‌اند؟

What’s happening

همان‌طور که در این نوشته به درستی مطرح شده:

سایت‌های مثل توییتر و فرندفید بیشتر برای به اشتراک‌گذاری رویدادها و فعالیت‌های در لحظه هستند

اگر بخواهیم موضوع جالب یا خبری را منتشر کنیم از فروم استفاده می‌کنیم یا از یک سرویس وب ۲؟

چه نرم‌افزارهایی را می‌توان جایگزین فروم کرد؟سایت‌های وب ۲ قابلیت‌هایی را در اختیار ما می‌گذارند که نشر و بازنشر محتوا در مقیاس وسیع را بسیار ساده می‌کند. در حالی که انتشار یک خبر در یک فروم ممکن است بعد از مدتی در میان thread های دیگر دفن شود و از طرفی تنها در معرض دید تعداد محدودی کاربران یا اعضای آن فروم قرار می‌گیرد، قابلیت بازنشری اطلاعات چه در سایت‌های وب ۲، چه در RSS Reader ها حداقل در تئوری امکان مشاهده آن را برای همه کاربران آنلاین فراهم می‌کند.

توسعه دانش

برای داشتن یک سایت که قرار است محتوایی نظیر مقالات یا توضیحاتی درباره یک موضوع خاص را ارائه کند از چه نرم‌افزاری استفاده می‌کنید؟ فروم یا ویکی؟ ویکی ابزار توسعه و انتقال دانش است، ابزاری که باز به دلیل استفاده از قدرت مشارکت عموم کاربران توانسته ما را از نرم‌افزارهای وب ۱ که برای کاربرد مشابه استفاده می‌شدند بی‌نیاز کند.

نمایش اطلاعات مرتبط

سایت‌های وب ۲ به واسطه فاکتورهایی نظیر تگ یا کلمات کلیدی قادر یا جستجوهای ذخیره شده و … قادر هستند اطلاعات مرتبط یک موضوع را به شما نمایش دهند. تصور کنید اگر قرار بود اشتراک ویدئو به جای یوتیوب در یک فروم انجام شود، جستجو درباره یک ویدئو خاص در یوتیوب یا مشاهده یک ویدئو پایان حضور ما در یوتیوب نیست. ما اغلب ویدئوهای مرتبط را‌ چک می‌کنیم، در مورد Video Response ها یا ویدئوهای جدید یک کانال که عضوش شده‌ایم هم همین است. ابزارهای وب ۲ ما را به تولید و مصرف بیشتر محتوا عادت می‌دهند و به تدریج آن را به یک نیاز تبدیل می‌کنند، نیازی که دیگر توسط فروم‌ها و دیگر نرم‌افزارهای مشابه وب ۱ پاسخ داده نمی‌شود. در مورد مزایا و معایب این عادات بیشتر صحبت خواهیم کرد.

دلایل قدیمی شدن مدل کاری فروم‌ها به موارد مطرح شده محدود نیستند، این‌ها شاید مهترین دلایل باشند. امیدوارم با وارد شدن دیگران در این گفت‌و گوها نتایج بهتری بگیریم.

چه نرم‌افزارهایی را می‌توان جایگزین فروم کرد؟

آیا از فرندفید یا فیس بوک یا توییتر می‌توان به عنوان جایگزین فروم‌ها استفاده کرد؟ در مورد کاربرد نشر محتوا جواب مثبت است، اما اگر هدف کاربرد Q&A باشد خیر.

در سال‌های اخیر ایده‌های بهتری برای جایگزینی فروم‌ها به عنوان سایت‌های پرسش و پاسخ جدید مطرح شده است. درباره Stack Overflow و روش کار آن قبلاً نوشته‌ام و توصیه می‌کنم اگر به این مبحث علاقمند هستید آن را حتماً مطالعه کنید، البته راه برای صحبت در مورد تفاوت‌های عناصر مشترک (مثل تفاوت badge ها و سیستم ranking فروم‌ها) هم باز است. طراحی و روش کار Stack Overflow چنان کارا بوده که حتی گوگل هم برای توسعه دهندگان آندروئید از آن به عنوان سایت رسمی پرسش و پاسخ استفاده می‌کند.

سرویس‌های جدیدی نظیر Aardvark هم هستند که به موقع درباره‌شان خواهم نوشت. جایگزینی فروم مبحث بسیار جدی برای آینده وب و جستجو در وب است. برای اجتناب از پراکندگی و همین طور طولانی شدن بحث، صحبت درباره جایگزین‌های فروم را به زمانی دیگر و بعد از مشخص شدن نتایج صحبت‌های وبلاگی درباره فروم‌ها موکول می‌کنم.

اگر در دنیای برنامه نویسی باشید حتماً نام سایت Stack Overflow را شنیده‌اید. Stack Overflow یک سایت پرسش و پاسخ برای برنامه نویسان است، اما نه یک سایت معمولی.

چیزی فراتر از انجمن‌های گفت‌وگو

شاید نخستین سوالی که در مورد سایت‌های پرسش و پاسخ به ذهن می‌رسد فرق آن‌ها با انجمن‌های گفت‌وگو (forum) ها باشد. در انجمن‌های گفت‌و‌گو  هم کاربران عضو می‌توانند سوالات خود را مطرح کنند و پاسخ کاربران دیگر را ببینند. اما ساختار سایت‌های پرسش و پاسخ کمی متفاوت است. در این سایت‌ها مباحث تنها پیرامون دو نوع محتوای پرسش و پاسخ شکل می‌گیرند. در واقع هدف در چنین سایت‌هایی فقط پرسش و پاسخ است، اگر شما می‌خواهید در مورد سوال مطرح شده از طرف یک کاربر صحبت کنید ولی حرف شما جوابی برای سوال نیست، می‌توانید آن را در قالب کامنت مطرح کنید. بنابراین معمولاً در سایت‌های پرسش و پاسخ خیلی سریعتر از انجمن‌ها به نتیجه می‌رسید. البته Stack Overflow و سایت‌های مشابه روش‌های بهتری هم برای پیدا کردن جواب سوالات دارند:

• رای دادن به سوالات و جواب‌ها: به کمک این ویژگی سوال‌ها و همین‌طور جواب‌های مهم خیلی راحت‌تر پیدا می‌شوند. در واقع این به نوعی پیرو ایده اصلی شکل ‌گیری سایت‌های اشتراک لینک مبتنی بر رای کاربران مثل دیگ و بالاترین هست.
  در واقع شما مانند دیگر سایت‌های مبتنی بر رای کاربران صفحه اول و لینک‌های داغ شده‌ای دارید که در این مورد در واقع همان سوال‌ها هستند.
• انتخاب بهترین جواب: در انجمن‌های گفت‌و‌گو سنتی برای پیدا کردن جواب یک سوال مطرح شده گاهی وقت‌ها مجبور هستید همه جواب‌ها و نظرات داده شده را بخوانید، اما با کمک ویژگی بهترین جواب، علاوه بر اینکه سوالاتی که به جواب رسیده‌اند مشخص می‌شوند، هر کاربر می‌تواند بلافاصله بعد از دیدن سوال، بهترین جواب داده شده را ببیند.
• ویکی: وقتی سیستم بر اساس الگوریتم‌ها و روش‌هایی که در ادامه در موردشان خواهم گفت به شما اعتماد کند شما می‌توانید یک ویرایش کننده باشید و درست مثل نرم‌افزارهای ویکی همه چیز را ویرایش کنید.

برای درک بهتر ساختار Stack Overflow شکل زیر را ببینید. StackOverflow در واقع نقطه اشتراک سیستم‌های مختلف است:

بدون ثبت نام عضو شوید!

یکی از اولین مسائلی که در برخورد با Stack Overflow‌ پیش می‌آید این است که: بسیار خب، این سایت مفیدی هست، اما چطوری می‌تونم ثبت نام کنم؟ پاسخ این است که شما همین الان عضو هستید و نیازی به ثبت نام ندارید! در واقع Stack Overflow‌ از OpenID پشتیبانی می‌کند بنابراین اگر شما اکانتی در گوگل، یاهو، وردپرس یا دیگر تامین کنندگان OpenID داشته باشید در واقع عضو Stack Overflow هم هستید. کافی است Login‌ کنید.

نشان‌ها، مدال‌های افتخار شما

یکی از دلایلی که کاربران را به استفاده و مشارکت در Stack Overflow‌ مشتاق می‌کند، نشان‌ها یا Badge‌هایی است که سایت به آن‌ها می‌دهد. این نشان‌ها تنها بر اساس میزان مشارکت نیستند، مثلاً اگر سوالی بپرسید که جواب و کامنت و مشاهده کمی برای یک هفته داشته باشد نشان Tumbleweed را دریافت می‌کنید! نشان‌های Stack Overflow‌ که در سه دسته کلی طلایی، نقره‌ای و برنزی دسته‌بندی شده‌اند در واقع مدال‌های کاربران هستند و به میزان شهرت کاربر کمک می‌کنند. شهرتی که دیگر کاربران می‌توانند روند آن را به صورت یک نمودار در پروفایل هر کاربر ببینند.

خانواده Stack Overflow

Stack Overflow تنها یک سایت نیست، سایت‌های دیگری نیز که به سایت‌های خواهر معروفند با همین ایده شکل گرفته‌اند، از جمله این سایت‌ها به Server Fault که سایت پرسش و پاسخ مخصوص مسائل شبکه و Super User اشاره کرد. البته سایت‌های دیگری هم هستند که از ایده Stack Overflow استفاده کرده‌اند اما نرم افزارشان با نرم افزار Stack Overflow متفاوت است. 

ویژگی‌های فنی و پروژه‌های مشابه

جالب است بدانید که Stack Overflow‌ با ASP.NET‌ کار شده است. در اینجا می‌توانید لیستی از زبان‌ها و فناوری‌هایی که برای ساخت Stack Overflow استفاده شده است را ببینید. و اینجا هم اطلاعاتی درباره سرور اختصاصی Stack Overflow‌ هست.
گرچه نرم افزار Stack Overflow هنوز اپن سورس نشده است (در این مورد زمزمه‌هایی هست)، اما پروژه‌های مشابهی با  php‌ و Ruby on Rails ایجاد شده‌اند. البته وقتی نمونه چینی سایت درست شد، بحث‌هایی در مورد میزان موفقیت پروژه‌های کپی شده در گرفت که اگر حوصله دارید این مطلب فوق العاده را از دست ندهید. در مورد کپی‌های چینی (که حالا همه چیز از چفیه عربی تا آیفون امریکایی را شامل می‌شوند) سایتها این مطلب خواندنی است.

یک نکته دیگر این که اگر به ساخت وب سایتی مشابه Stack Overflow‌ علاقمند شدید باید بدانید که معماری و ساخت نرم افزار Stack Overflow‌ خیلی ساده نیست. اینجا می‌توانید مقالات و کدهایی درباره ساخت چنین نرم افزاری با استفاده از ASP.NET  را ببینید.

Stack Overflow چگونه پول در می‌آورد؟

Stack Overflow‌ رایگان است اما چطور هزینه‌های خود را تامین می‌کند و پول در می‌آورد. در واقع دو راه اصلی برای کسب درآمد در Stack Overflow‌ هست، یکی تبلیغات و دیگر ارائه خدمات میزبانی شده سایت‌های پرسش و پاسخ مبتنی بر نرم افزار Stack Overflow. در این روش دوم در واقع شما از طریق سایت Stack Exchange‌ می‌توانید پلتفرم Stack Overflow را برای راه اندازی سایت پرسش و پاسخ خود استفاده کنید.

سایت فارسی؟
گرچه به نظر می‌رسد در حوزه‌ای که Stack Overflow وارد شده (یعنی برنامه نویسان) نیازی به ایجاد یک سایت مشابه فارسی نیست، اما ایده پرسش و پاسخ وب ۲ ای Stack Overflow به نظرم آنقدر جالب و مفید هست که ارزش ایجاد نمونه فارسی را داشته باشد. در این مورد بیشتر صحبت خواهیم کرد.

پ.ن: مدتی است که گرفتاری کاری زیاد شده است، اما سعی می‌کنم از این به بعد منظم‌تر اینجا را به روز کنم.